In en om Assen





De Jozefkerk in Assen


Bronvermelding:
'Geen druppel sterke drank bij bouw Jozefkerk'; een artikel van Lammert Huizing geplaatst in hetKerkblad van 23.05.96 en de website van de Jozefkerk in Assen


Kerkplein 1, Jozefkerk; Een robuuste blikvanger op een knooppunt van wegen, zo kan de hervormde Jozefkerk wel getypeerd worden De uit 1848 daterende kerk werd door C.J. Spaan ontworpen in een neo¬classicistische stijlvariant die wel aangeduid wordt als Waterstaatsstijl. De strengheid van het Neo¬classicisme is op een vrije manier toegepast zoals onder meer blijkt uit de maatverhoudingen van de pilasters, de zuilen, het fronton en de opbouw van de toren. (collectie: Monumentenzorg)


De naam Jozefkerk stamt uit 1964


Voordat de hervormde gemeente in Assen de huidige Jozefkerk in gebruik nam, werd er gekerkt in de oude Abdijkerk aan de Brink. Daar had men echter voortdurend te kampen met ruimtetekort. Op 6 juni 1841 schreven de kerkvoogden koning Willem II dat wegens ruimtegebrek aan de Brink 'veel mensen de openbare godsdienst niet meer bijwoonden.' Men voegde eraan toe: 'Ze worden daardoor een prooi van verwildering en toeneming in zedeloosheid.' En wat voor de kerkvoogden wellicht nog erger was: een aantal gemeenteleden ging over naar de 'Afgescheiden kerk' waar wel voldoende zitplaatsen waren... Pas op 25 november 1845 kon de hervormde gemeente met de aankoop van grond aan de 'Groote Broeklaan, langs de laan van mevr. Collard en de Beilerweg' een begin maken met zijn nieuwbouwplannen.

De keuze was gevallen op een ontwerp van C.J. Spaan, de toenmalige Hoofd-ingenieur Waterstaat en Publieke Werken. Deze 'Waterstaatskerk' is een mooi voorbeeld van de neo-classicistische bouwstijl waarbij vooral de hang naar symmetrie opvallend is. Opmerkelijk tijdens de bouw van de kerk was dat er zelfs bij het bereiken van het hoogste punt op de bouw geen alcohol werd geschonken. Ds Pareau noteerde hierover indertijd: 'Geene ongelukken zijn bij den opbouw te betreuren geweest, waartoe onder den zegen Gods niet weinig bevordelijk schijnt geweest te zijn, dat 't gebruik van allen sterken drank geheel geweerd is geworden.' Op 30 april 1848 kon de nieuwe hervormde kerk, die in de volksmond de Grote Kerk ging heten, in gebruik worden genomen.

De naam Jozefkerk stamt uit 1964 en was destijds een initiatief van ds W.C. Verstoep: 'De tijd is geweest dat we de 'grootste' waren. Daarom past ons afscheid te nemen van dat 'grote'. Onze plaats is bescheidener: als die van Jozef, de minste onder de broeders, dienstknecht en verzorger van het heil.' De nieuwe naam was mede ingegeven vanuit oecumenische motieven, doordat de nabijgelegen katholieke kerk aan Maria was gewijd. Met het interieur van de Jozefkerk is in de loop van de tijd nogal eens 'geschoven'. Zo besloot de kerkenraad op 14 oktober 1932 op voorstel van ouderling H.J. Prakke tot een ingrijpende 'ombouw' van het kerkinterieur waarbij het interieur als het ware een kwartslag werd gedraaid en de preekstoel van de noordgevel naar de westgevel verhuisde

Wat men in de jaren dertig een 'architectonische schoonheid' had genoemd, werd na de oorlog door gemeente en predikanten steeds meer als onaangenaam ervaren. Toen in april 1980 subsidie kwam om de buitenkant van het gebouw grondig te kunnen restaureren, besloot de kerkvoogdij ook het interieur een grote opknapbeurt te laten geven. Voor de herinrichting werd een ontwerp gemaakt door het Asser architectenbureau Nieman, Steeneken en Tangerman. Men besloot de oorspronkelijke rangschikking van het interieur te herstellen om het contact tussen predikant en gemeente te verbeteren. De preekstoel verhuisde toen dan ook weer naar de noordgevel.


De Jozefkerk, de waterstaatskerk aan het Kerkplein


De kerk aan het Kerkplein werd op 30 april 1848 in gebruik genomen. Deze kerk verving de oude Abdijkerk aan de Brink, die nu een onderdeel is van het Drents museum. Deze kerk die onder de naam ‘Grote Kerk’ de geschiedenis in zou gaan is een zogenaamde waterstaatskerk. In 1824 was bepaald dat er in Nederland alleen maar kerken mochten worden gebouwd na goedkeuring door de ministers van Binnenlandse zaken, Openbare werken en Waterstaat. Vandaar de naam “Waterstaatskerk.” In Drenthe staan meer zogenaamde waterstaatskerken, onder andere in Borger, Gieten, Koekange, Odoorn, Bovensmilde en Gasselternijveen.

Op 13 juni 1910 sloeg de bliksem in de toren, waardoor de toren uitbrandde. Het orgel kon tijdens de brand worden afgedekt zodat de schade beperkt bleef tot de toren. Bij herbouw van de toren werd besloten een uurwerk in de toren aan te brengen. Het geld daarvoor werd door een actiecomité bijeengebracht. Het interieur van de kerk is enkele malen van richting veranderd. Oorspronkelijk stond de preekstoel tegen over het orgel. In de jaren dertig van de vorig eeuw vond de kerkenraad dat niet meer bij de tijd. Het interieur werd een kwartslag gedraaid. De ramen aan de Collardslaan werden dicht gemetseld en voor die muur werd de preek stoel geplaats. Tevens werden de pilaren in de kerk aangebracht en werd het plafond verlaagd. In 1938 bij de heringebruikname was de kerenraad van mening “Het kerkgebouw was een architectonische schoonheid.”

Maar de tijden en inzichten veranderen. Toen eind van de jaren zeventig van de vorige eeuw de kerk aan een grondige restauratie toe was werd besloten de preekstoel weer tegenover het orgel te plaatsen. Dat was op verzoek van de predikanten, omdat vanaf de preekstoel aan de Collardslaanzijde geen oog contact mogelijk was met de kerkgangers die zaten aan de Kerkstraatzijde. Het orgel komt van de orgelbouwer L. van Dam te Leeuwarden en werd opgeleverd in 1894. In de jaren vijftig van de vorige eeuw was het onderhoud aan het orgel van een zeer bedenkelijke kwaliteit. Zodat er nauwelijks nog sprake was van een ‘Van Dam orgel.’ Bij de grote restauratie van de kerk rond 1980 werd ook het orgel weer in praktisch originele staat terug gebracht.

In de jaren zestig toen de oecumenische gedachte een belangrijke rol speelde werd besloten de naam ‘Grote Kerk’ te wijzigen in ‘Jozefkerk’, omdat de katholieke kerk op steenworp afstand was opgedragen aan Maria. In onze kerk is regelmatig een expositie ingericht met diverse foto's over de kerk en schilderijen, gemaakt door diverse gemeenteleden. Denk hierbij aan Riet Hes, Ids Hartholtzeer, Pam Houtsma, Kees Stob (overleden in 1993), Johan Ubels en Johanna de Vries. Zeer de moeite waard om te bekijken.


Bezoek hier de website van de Jozefkerk in Assen






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl