De Oranjestraat De Oranjestraat vanaf de hoek met de Prins Hendrikstraat in 1927. Aan de zuidkant werd in een gedeelte van de tuin van Ebbenerve een blok onderofficierswoningen gebouwd. Vanaf dat moment was de doorkijk naar de Stationsstraat niet meer mogelijk. Het kwam zo We spraken af voor 4 mei 9 uur ’s morgens. Aan het begin van de Oranjestraat. William vond het de meest interessante straat die hij in Assen kende. 4 mei: past dat jou? Het kwam wel goed uit. Het is koud. Ik zet mijn fiets op slot. Jannie en William zijn er al. Mooi op tijd. Diep in de kraag. Of ik wat om te schrijven bij me heb. Ja dus. 4 mei 1991: 9 uur William loopt voorop. Als gids. Met z’n camera in de hand. Ik denk aan een kinderliedje: “Taraboem, taraboem. Daar komen de schutters aan”! Een oud liedje dus. Oude schutters. Wonen die er ook nog? De anderen zijn al weer verder. Ze wachten. Het blijft koud. ’s Avonds bij de optocht zullen velen het tegen elkaar zeggen. “’t Is een stuk kouder dan vorig jaar. Zeker”!. Eerste indruk. Er staan veel auto’s. Teveel voor het beeld. Aan één kant staan de woningen los van elkaar. De grotere met mooi metselwerk uit de 20er jaren. Dat kunnen de duizendpoters vandaag niet meer! Aan de andere kant – de zuidkant – langere rijen. Behalve vlak bij de spoorbaan. Eigenlijk is die eerste kant de individuele kant. Ook het kerkje. Het kleinste kerkje van Assen? Thans ook door invaliden te bezoeken. En ouderen. Een oud straatje. Aan de andere kant – zuid dus – opeens een poortje en nog één. Nooit gezien, denk ik. Wat zit daar achter? Drie onbevoegden verkennen het binnenterrein. Tuinen weten we. Er was hier vroeger een kazerne. Dat had iemand gezegd. Ik herken hier alleen de achterzijde van het gebouw van Opbouw Drenthe. Mooie binnenruimte. Verrassend. Ik: “dat mist de moderne stedenbouw”. Sterk. Men weet niet eens wat dat is! Wonen er nog steeds onderofficieren? En die burgers? Waarom hebben ze soms van die mooie serres en erkers? Uitkijken? Naar die onderofficieren? Wie kwam er anders in de straat? En hoe ging het in de oorlog? We huiveren wat op die koude ochtend. Wordt het wat? De Oranjestraat gezien vanaf de Prins Hendrikstraat. Aan de linkerzijde zijn de z.g. officiershuizen nog niet gebouwd Het onbekende beeld De burgers en de onderofficieren. Oók burgers thans. Je denkt: “Waarom heet zo’n straat nu Oranjestraat?” En het toenmalige koninklijk huis vernoemd. Als saluut? Aan wie? Van het garnizoen Assen? De straat moet van na 1900 zijn volgens mijn atlas. Vreemde namen komen op bij me. Bijvoorbeeld Ladysmith (bij Delfzijl). Laddiesmid dus. Boerenoorlog. Oranje Vrijstaat. Paul Krüger. Dat klopt. Is even verderop. Oranje boven: 4 mei, 5 mei. Bijzonder dat zoiets samenvalt. Op 15 mei komt William langs met zijn foto’s. We praten wat door. Eén maakt hij nog over. Met die grote kastanje. Hoort er wel bij. Oranje? Oranje, Oranjestraat, Oranjekanaal, Oranjedorp. Is er ook een Oranjestad? Ik: “dat was een schip”. Na WO-2 varend op de West. Met passagiers: mooi schip. Nu vliegen ze daar vandaan. Géén Oranjestad meer. Oranje: gewoon eind van de eeuw! Van de 19e eeuw dus. Blijk van trouw. Uit Assen! De Oranjestraat anno 2011 (foto Sietse Kooistra) Het bijgewerkte beeld Uiteindelijk wil ik mijn kennis bijwerken. Ik vind iemand die me kan informeren. Zo komen we te praten. Nu kan ik ook de antwoorden geven op vragen die ik eerder stelde. In “Ons Belang” wonen geen actieve onderofficieren meer. Al lang niet . Wel muzikanten. Of er een kazerne stond? Hier niet: wel bij de tunnel. Een marechausseekazerne. En welke burgers woonden er? Net als in de Rolderstraat, de Javastraat. Veel joodse Assenaren. Ik begrijp het. Het monument van Sam Drukker. Er kwamen nogal wat NSB’ers voor terug. Slechteriken. Men zei dat in het kleine kerkje onderduikers onder de vloer zaten. Je weet dat nooit, want je praatte er niet over. De ene verzetsman hier op nr. … kwam ook niet terug. Zo komen we er toch op. "...En als ze dan het station beschoten of de trein, vonden we beschutting onder de poortjes..." (foto Sietse Kooistra) De oorlog Mijn zegsman beweegt behoedzaam zijn hand naar zijn hoofd. De oorlog. De Canadezen. Er woonden hier nog al wat kinderen. We speelden dan in die grote zandbak (achter de poortjes). En als ze dan het station beschoten of de trein, vonden we beschutting onder de poortjes. Je kunt je dat nu niet meer voorstellen. Er stond een locomotief, precies aan het eind van de straat. Doorzeefd werd ie. Tot ver in de straat vond je de inslagen. Toen kwamen de Canadezen. Het was voorbij. Ze werden hier ingekwartierd. Je was dan goed af. Met kolen en eten. Echte honger hadden we hier eigenlijk niet. Ambtenaren, Limburgse kleuren Er woonde hier zo van alles. Ambtenaren. Een chagrijnige wethouder ook. Ja, ook in ‘Ons Belang’. Met die muzikanten. Ook aan de andere kant. In dat huis met die serre woonde er ook één. Mij gaf ie vioolles. Een violist zat er niet in. Later ook artsen. En een militaire kleermakerij. In dat ene poortje brachten we kruit tot ontploffen. Kwam de wethouder ons weer achterna. Na de oorlog, jawel. In 1986 hebben ze ‘Ons Belang’  ingrijpend opgeknapt. Alleen die kleuren hé? Het zijn Limburgse kleuren. Die horen hier niet. Ik kijk nog wat mee naar boeken over de oorlog. Noteer dan wat en zeg dat ik nodig weg moet. Het regent als ik buiten kom. Opzij: Limburgse kleuren. Ja, die horen hier niet. In 1930 liet de Vereniging van Vrijzinnig Hervormden een eigen verenigingsgebouw zetten aan de Oranjestraat. Helaas is ook dit gebouw slachtoffer geworden van de vernieuwingsdrang der Gemeente Assen en werd halverwege de jaren 1990 gesloopt. “...Can't you see It all makes perfect sense. Expressed in dollars and cents, Pounds, shillings and pence...” - Rodger Waters- (foto © Sietse Kooistra) Oorsprong naamgeving Oranjestraat De Oranjestraat is aangelegd in 1905. Het huis Oranje-Nassau begon in 1544, toen Willem 1, graaf van Nassau-Dillenburg (1533-1584), beter bekend als Willem van Oranje of Willem de Zwijger, het Zuid-Franse vorstendom Orange erfde van zijn neef René van Chalon (officieel René graaf van Nassau en prins van Chalon-Oranje), de zoon van Willems oom Hendrik 3 Bronvermelding: Drenthe, onafhankelijk maandblad voor en over Drenthe; juni 1991. Een artikel van de redactie Tweet